Nieuwsbrief maart 2009

Het voltooid deelwoord van werkwoorden die beginnen met her-

Werkwoorden die met her- beginnen kunnen bij het vormen van het voltooid deelwoord nogal eens voor verwarring zorgen. Stel uzelf bij twijfel de volgende vragen:

- Is her- beklemtoond?

Nee: het voorvoegsel ge- vervalt, bijvoorbeeld in heropenen-heropend, herhalen-herhaald, herschrijven-herschreven, herinneren-herinnerd.

Ja: dan zijn er drie mogelijkheden en stelt u de volgende vragen:

1: Is her- gekoppeld aan een scheidbaar samengesteld werkwoord (een werkwoord dat bestaat uit twee delen die ook los van elkaar kunnen voorkomen, zoals uit+geven (ik geef uit), op+voeden (ik voed op))?

Dan komt ge- tussen de twee delen van dit samengestelde werkwoord te staan: heruitgegeven, heropgevoed, heraangemeld, etc.

Of:

2: Is her- gekoppeld aan een niet-scheidbaar samengesteld werkwoord (de delen kunnen niet afzonderlijk van elkaar gebruikt worden, zoals onderzoeken (ik onderzoek), overwegen (ik overweeg)) of gaat her- vooraf aan een van de onbeklemtoonde voorvoegsels be-, ge-, ont- of ver- (zoals herbeleven, hergebruiken, herontdekken, herverkiezen)?

Dan vervalt ge-: heroverwogen, heronderzocht, herbeleefd, hergebruikt, herontdekt, herverkozen.

Of:

3: Staat her- vóór een niet samengesteld werkwoord (deze eindigen vaak op –eren of -ieren, zoals herstructureren, herdefiniëren, herintroduceren)?

Dan staat ge- vóór her-: geherstructureerd, geherdefinieerd, geherintroduceerd).

Toegegeven, het is niet makkelijk. Maar als u echt zeker wilt zijn van uw zaak zit er niets anders op dan deze stappen even te doorlopen.

Zie voor een uitgebreide lijst met voorbeelden de voortreffelijke website van Onze Taal: http://www.onzetaal.nl/advies/herroepen.php.