Nieuwsbrief maart 2009

“You can say you to me”

Dit schijnt oud-bondskanselier Helmut Kohl ooit gezegd te hebben tegen de toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan. En diezelfde Kohl snauwde tegen een journalist die hem naar aanleiding van de zwartgeldaffaire in de CDU aansprak: “Nog altijd Doktor Kohl voor u!” U denkt misschien: “So what?” Toch is er meer aan de hand. Het betreft namelijk een heikel thema: “siezen” (met “u” aanspreken) of “duzen” (met “jij” aanspreken). In Duitsland ligt de juiste aanspreekvorm heel gevoelig. Er zijn duidelijke regels waar men zich aan moet houden. Bovendien wijken deze regels behoorlijk af van wat we in Nederland gewend zijn. Het is dus zeker geen overbodige luxe om in deze crisistijden eens even stil te staan bij de vraag hoe u uw Duitse klanten moet aanspreken.

In Nederland zeggen we al snel “jij” of “je” tegen iemand. In Duitsland gebeurt dat alleen bij familieleden (ouders, opa en oma, oom en tante), personen onder de zestien jaar en vrienden. In alle andere gevallen gebruikt men “Sie”. “Als mijn Duitse klant geen familie, geen vriend en ouder dan vijftien is, moet ik hem dus met 'Sie' aanspreken”, luidt uw terechte conclusie. Dat klopt, maar het is niet zo dat je in deze gevallen altijd “Sie” tegen uw klant moet blijven zeggen. De “hogere” partij, in uw geval de klant, kan het initiatief tot “duzen” nemen. Dit moet men niet licht opvatten, want Duitsers zien het aanbieden van “du” als een echt toenaderingsritueel, dat met het nodige ceremonieel wordt omkleed. U moet het beschouwen als een teken van vriendschap. Als u echter eenmaal tot “du” bent overgegaan, moet u zich hier wel aan houden. Want het gebruik van “Sie” na het sluiten van de vriendschap is een onvergeeflijke overtreding van de Duitse etiquette.

We keren terug naar oud-bondskanselier Kohl en zijn “You can say you to me”. Het is niet bekend wat Reagan hierop heeft geantwoord. Het is echter niet waarschijnlijk dat zijn reactie luidde: “Herr Doktor Kohl, whatever du want.”