Vertaalbureau in vroeger tijden

 Tegenwoordig is er een heel nieuw type vertaalbureau opgekomen. Ik noem dit weleens ‘de handelsfirma’. Handelsfirma’s zijn bedrijven die handelen in vertalingen. Het aloude spel van laag inkopen en hoog verkopen. Dergelijke vertaalbureaus hebben doorgaans amper nog een band met hun product, ze zouden net zo goed plasmatelevisies kunnen verkopen, to put it bluntly.

Kun je zo’n bedrijf eigenlijk nog wel een vertaalbureau noemen? Vertaalcommissionair of vertaalmakelaar zou de lading misschien beter dekken. Geregeld bereiken mij geluiden uit de markt dat respectabele, gevestigde vertaalbureaus er steeds meer naar neigen om hun vertaalafdeling de deur uit te doen. Van een aantal grotere bureaus weet ik dat ze zelfs nooit een vertaler in dienst hebben gehad.

Hun argumenten voor zijn vooral van economische aard: een flinke vertaalbezetting betekent een flinke overhead. En als er nou iets is waar bedrijven een hekel aan hebben is het overhead. Zeker als je die vrij gemakkelijk kunt vermijden door louter te werken met freelancers. Leve het zzp-tijdperk!

Uiteraard zet ons vertaalbureau, The Language Lab, ook freelancers in, zeker als het gaat om talen of specialisaties die minder vaak voorkomen. In dat soort situaties danken wij onze geweldige freelancers op onze blote knieën. Maar om ons nou 100% afhankelijk te maken van het zzp-model…

Ik denk dat er iets verloren gaat met een dergelijke strategie, sterker nog, ik ben ervan overtuigd dat er iets verloren gaat. Binnen The Language Lab werken wij al jaren met een afdeling vaste vertalers. Op dit moment telt die zes mensen, doorgewinterde vertalers Nederlands en Engels die hun sporen in het vertaalvak verdiend hebben. Zij vormen het vertaalkundige geweten van ons vertaalbureau. Zij houden onze regelaars en verkopers scherp door op de productkwaliteit te hameren, zeker als het om onze belangrijkste talen gaat: Nederlands en Engels.

Zonder hen zou ik inderdaad geneigd zijn onze naam op Multatuliaanse wijze te veranderen in The Language Lab, makelaars in vertalingen.

Enkele ‘geestige’ observaties: 

I fock horses
I fok paarden 

We still have to suck one lid
We moeten nog een lid zoeken

You are on glad ice!
Je bent op glad ijs! 

I don’t want to shoot my herbs.
Ik wil m’n kruit niet verschieten. 

Don’t break me the back open
Breek me de bek niet open

Waarom geloof ik meneer Rijkens niet helemaal als hij beweert dat dit uit het leven gegrepen is? Bij I fock horses kan ik me nog iets voorstellen. Volgens een collega komt is de oorspronkelijke uitspraak overigens  Do you fock your own horses van een Minister van Buitenlandse zaken (Van den Broek?). Er zijn genoeg Nederlanders die, als ze niet op een woord kunnen komen, het Nederlandse woord maar verengelsen. Op zich helemaal geen gekke strategie, want vaak zal het nog goed gaan ook. Daarbij hebben ‘fokken’ en ‘fuck’ dezelfde Germaanse stam. Maar I don’t want to shoot my herbs? Als je al zover bent dat je het Engelse woord voor kruiden kent, dan heb je genoeg opleiding gehad om een zin niet zo letterlijk te vertalen. We still have to suck one lid? Don’t break me the back open?  Kom op, mensen! 

Op de basisschool – dertig jaar geleden – vonden mijn vriendjes en ik het leuk om ons Engels opzettelijk zo te verbasteren dat er een kinderlijk soort koeterengels ontstond. Heb joe mebie ee pen vor mie? Dat soort werk. Lollig als je elf bent, maar om daar nou een boekje van te maken… 

Wat echter vervelender is – en daar gaat dit stukje eigenlijk over – dat Rijkens af en toe helemaal geen idee heeft van wat fout Engels is. Het boekje wemelt van de Engelse uitdrukkingen die weliswaar Nederlands overkomen maar wel degelijk zuiver Engels zijn. Deze uitdrukkingen worden ten onrechte gepresenteerd als voorbeelden van onbeholpen Engels. 

Enkele voorbeelden: 

Verder bevat het werkje vele uitdrukkingen die net niet goed zijn. Engelse uitdrukkingen waar een klein vlekje aan zit maar die gerust door Britten zelf gebruikt worden, net zoals de meeste Nederlands ook geen foutloos Nederlands spreken. 

Als vertaalbureau hebben we nog wel eens te maken met klanten die lijden aan het I always get my sin-syndroom. Als onze Engelse vertalingen qua zinsbouw of woordkeus enigszins Nederlands overkomen, komen er dan klachten binnen in de trant van ‘da’s geen goed Engels, en ik kan het weten want mijn tante is Engels’. Wij proberen dan geduldig uit te leggen dat het Nederlands en Engels nauw verwante, Germaanse talen zijn die meer overeenkomsten hebben dan mensen zich realiseren. Meestal weten wij de klant dan wel te overtuigen. Google verricht daarbij wonderen. Google ‘he is in his element’ maar eens en je zit al gauw op tienduizend hits. Zolang echter 300.000 mensen zo’n correcte Engelse uitdrukking van een hilarische domheid vinden, dan hebben wij helaas nog heel veel uit te leggen. 

Overigens verdienen Nederlanders wat mij betreft groot respect voor hun lef om hun mondje te durven roeren in een vreemde taal, hoe onbeholpen soms ook. Vraag dat maar eens aan Engelsen, Duitsers of Fransen. Die gaan gewoon harder praten in hun eigen taal. 

Koen Gubbels